Artikel kerkblad

Artikel verschenen in het kerkblad “Hervormd en Gereformeerd Zwijndrecht” d.d. 23-02-23

Inleiding
Vorig jaar hebben we u in twee artikelen geïnformeerd over het proces van samengaan van de Gereformeerde Kerk Zwijndrecht (Bethelkerk), de Gereformeerde Kerk Zwijndrecht – Groote Lindt (Develhof) en de Hervormde Gemeente (bestaande uit de wijkgemeenten De Hoeksteen, Oude Kerk en Lindtse Hof). Deze artikelen zijn terug te lezen op de website www.pkn-zwijndrecht.nl onder het kopje 'Voorgenomen fusie'. Sinds de laatste publicatie zijn er weer diverse stappen gezet. Daarover kunt u in dit artikel lezen. Daarnaast komt de vraag aan de orde "Waarom doen we dit? Is het echt nodig?”

Voortgang van het proces
In de werkgroepen wordt hard gewerkt aan het opstellen van de documenten die beschrijven hoe de nieuwe Protestantse Gemeente te Zwijndrecht (PGZ) eruit komt te zien, hoe ze georganiseerd zal zijn, wat de financiële vooruitzichten zijn en hoe ze naar de toekomst kijkt. De belangrijkste documenten zijn:
Het fusiebesluit – de formele overeenkomst tussen kerken;
Plaatselijke Regeling van de PGZ - reglement dat betrekking heeft op de organisatie en werkwijze van de kerkelijke gemeente op lokaal niveau;
Beleidsplan van de PGZ - een document waarin de visie, doelstellingen en strategie van de gemeente worden vastgelegd; het beleidsplan biedt richting en focus voor het beleid en de activiteiten in de komende jaren;
Overgangsregeling – een opsomming van besluiten die genomen zijn in aanvulling op de Plaatselijke Regeling en het beleidsplan; deze besluiten hebben een tijdelijk karakter en hebben als doel de overgang van de huidige naar de nieuwe situatie soepel te laten verlopen;
Overzichten van diaconale en kerkrentmeesterlijke bezittingen, rechten en plichten;
Begrotingen van het College van Diakenen en van het College van Kerkrentmeesters.

Naast deze formele documenten, die beoordeeld zullen worden door het Breed Moderamen van de Classicale Vergadering (BMCV), zijn er verschillende 'werkdocumenten’ die door de werkgroepen gemaakt worden in het kader van de oriëntatie op de nieuwe situatie en die de uitgangspunten beschrijven waarop de plannen zijn gebaseerd. Voor vrijwel alle genoemde documenten geldt dat ze momenteel in de maak zijn.

Bijeenkomst van alle kerkenraden
Op 8 december '22 was er een bijeenkomst van de vijf betrokken kerkenraden in de Lindtse Kerk. Tijdens die bijeenkomst zijn de kerkenraadsleden geïnformeerd over de stappen in het proces, de planning en rol van de kerkenraden en de gemeenten. Behalve voor het delen van informatie was er veel ruimte in de agenda voor kennismaking en onderling gesprek. Ds. Floor Maaijen opende de vergadering met inleidende woorden over Romeinen 15: “Moge God die ons doet volharden en ons troost geeft u de eensgezindheid geven die Christus Jezus van ons vraagt. Dan zult u eendrachtig en eenstemmig lof brengen aan de God en Vader van onze Heer Jezus Christus.” Uiteindelijk is het ons in dit proces hierom te doen: eendrachtig en eenstemmig God loven!
Daarna zijn de kerkenraadsleden met elkaar in gesprek gegaan over de vragen:
Wat ga ik eraan doen om te zorgen dat ik mijn broeder/zuster uit een andere wijkgemeente beter ga leren kennen? 
Romeinen 15:2 zegt: “Laat ieder van ons zich richten op het belang van de ander, op wat goed en opbouwend voor hem is”. Hoe kan ik dat concreet maken? 
Hoe willen we in eenheid groeien en tegelijkertijd verscheidenheid behouden in onze (wijk)gemeentes/kerken? 
Na de pauze hebben verschillende leden uit de stuurgroep een presentatie gegeven over het proces van samengaan en de planning (zie hieronder). De avond werd afgesloten door ds. Eric Matser.
Het was een mooie bijeenkomst met goede ontmoetingen en boeiende gesprekken. Je kon iets van het verlangen proeven om elkaar beter te leren kennen, intensiever met elkaar samen te werken en op te trekken.

Planning van het proces
Bij het opstellen van de planning zijn we ervan uitgegaan dat de Protestantse Gemeente te Zwijndrecht op 1 januari 2024 van start zal gaan. Zo aan het begin van het jaar lijkt het dat we ruim de tijd hebben om alle formele stappen te zetten, maar terug plannend vanaf de startdatum blijkt dat toch niet het geval te zijn. Op dit ogenblik zijn dit de belangrijkste activiteiten en mijlpalen in de planning:
T/m medio april: opstellen van de documenten in de werkgroepen en de stuurgroep;
April-mei: bespreken van de documenten in de kerkenraden;
Juni: beoordeling van de stukken door het BMCV;
Juni: informatieve bijeenkomsten voor gemeenteleden over het fusiebesluit en de uitgangspunten;
Juli: eventuele opmerkingen van het BMCV verwerken;
September: formele gemeentebijeenkomsten waarin de stukken worden gepresenteerd, gemeenteleden kunnen hun reacties geven;
Eind september: kerkenraden bespreken de reacties vanuit de gemeentes, eventueel worden er wijzigingen aangebracht in de documenten, de kerkenraden nemen een voorlopig of voorgenomen besluit over de fusie;
Oktober – november: uitvoering van het civielrechtelijke traject in samenwerking met een notaris;
December – na het afronden van het civielrechtelijke traject en de definitieve goedkeuring door het BMCV nemen de kerkenraden het definitieve besluit en wordt de akte bij de notaris gepasseerd.

Waar is het samengaan een antwoord op?
Een veel gestelde vraag in de kerkenraden en in de gemeenten is: "Waarom doen we dit eigenlijk? Waarom moeten we samengaan als Gereformeerde Kerken en Hervormde Gemeente? Wat levert dat op?” Alhoewel het in de kerk natuurlijk niet om zakelijke belangen gaat zoals dat bij een fusie in het bedrijfsleven wel het geval is, mag deze vraag natuurlijk best gesteld worden. Want ook in de kerk moeten we blijven nadenken over de dingen die we doen en de tijd die we ergens aan besteden. 
In een vorig artikel is al verwezen naar een rapport dat door een visiecommissie bestaande uit vertegenwoordigers van de twee Gereformeerde Kerken en (toen nog) vier hervormde wijkgemeenten in 2019 is uitgebracht. Vanuit dit rapport en de daaropvolgende gesprekken tussen de betrokkenen, kunnen we volgende punten noemen:
Toekomen aan de roeping van de kerk om één in Jezus Christus te zijn. “Vertrouwen dat we reeds één gemeente zijn in Jezus Christus” – Zien over grenzen van eigen wijkgemeente heen. 
Eenheid in verscheidenheid waarbij de diversiteit vruchtbaar gemaakt wordt. In de omgang met elkaar bieden ruimte en tolerantie kansen voor verdere ontwikkeling van de eigen identiteit (‘verschillende stemmen, één orkest’).
Elkaar tot hand en voet zijn – elkaar versterken in het gemeentewerk door samen te werken (in plaats van elkaar tegen te werken). Er wordt meer bereikt door samenwerking. Organisatorisch zijn er synergievoordelen te behalen en daardoor is er minder organisatorische ballast. Dit komt ten goede aan de vitaliteit van de wijkgemeenten.
Het is van belang om de geografische spreiding (aanwezigheid in wijken) en diversiteit aan identiteit (stromingen) van wijkgemeenten in stand te houden. Samen kan daar beter garant voor worden gestaan. 
Geografische spreiding heeft ook te maken met de wens om meer als kerk aanwezig te zijn in de wijk/buurt, zich te verbinden met de dynamiek van de eigen context/wijk.
Meer inhoud, zich kunnen richten op de kern (voor iedere gemeente kan dat weer anders zijn) en minder organisatie (meer beweging in plaats van instituut).
Meer toekomstperspectief en ruimte om naar buiten te treden (missionaire opdracht).
Zichtbaar kerk zijn in Zwijndrecht (Gij zijt het licht der wereld) en samen het goede nieuws (in woord en daad) verspreiden en anderen inspireren. 
Predikantenteam – samenwerking en delen van expertise, flexibele inzet van predikanten (wijkgebonden en bovenwijkse taken).
We zijn al deel van een groter geheel (de Protestantse Kerk in Nederland), dus waarom zouden we dat ook niet op lokaal niveau tot uitdrukking laten komen?

Waarom nu?
Ook deze vraag werd in het eerdergenoemde rapport gesteld en beantwoord.
Er is een andere tijd aangebroken waarin er meer oog is voor elkaar, waarin er sprake is van meer gegroeid vertrouwen en verlangen en er bereidheid is om samen nieuwe stappen te zetten richting een gezamenlijke toekomst.
Veranderingsbereidheid – zowel in de Hervormde Gemeente als ook in de beide Gereformeerde Kerken is er grote bereidheid om over de grenzen van de eigen gemeente/kerk heen te kijken en op zoek te gaan naar nieuwe vormen van samenwerking en naar mogelijkheden om aan een kerk te bouwen die toekomstbestendig is. 
Er is veel veranderd in de afgelopen jaren (gebouwen werden verkocht, wijkgemeenten samengevoegd), nu hebben we een relatief stabiele tijd waar nu niet uit nood en krimp, maar vanuit het tegoed en kracht nieuwe stappen gezet kunnen worden. In die zin is er ook sprake van urgentie, de noodzaak om de huidige stabiele tijd te benutten.

Tot slot
Wellicht dat u na het lezen van dit artikel denkt: "Het is allemaal al in kannen en kruiken, het besluit is genomen en we kunnen er als gemeenteleden niets meer aan veranderen". Maar dat is niet het geval, het definitieve besluit is zeker nog niet genomen. Uiteindelijk wordt het besluit om al dan niet in te stemmen door elke kerkenraad afzonderlijk genomen nadat de uitgangspunten van en de regelingen voor de nieuwe gemeente zijn vastgesteld en nadat de reacties van de gemeenteleden zijn gehoord en gewogen. Op basis van die reacties kunnen de kerkenraden ook besluiten wijzigingen aan te brengen in de regelingen. Het heeft dus echt wel zin om u te verdiepen in de stukken die met u gedeeld zullen worden. Mocht u nu al vragen hebben over het proces, dan kunt u die natuurlijk stellen aan uw eigen kerkenraad.

Namens de stuurgroep Vorming Protestantse Gemeente te Zwijndrecht
Fons Oorschot, secretaris stuurgroep